Riesling: Duitslands meest populaire druif

Bijna een kwart van de Duitse wijngaarden is beplant met riesling. De beroemdste druif van Duitsland? De meest geheimzinnige? De beste, de bekendste, de meest hooggeachte?

Het feit is: riesling is Duitsland, en Duitsland is riesling. Van noord tot zuid en van oost tot west treffen we de rieslingdruif aan. In telkens diverse vormen en met altijd een eigen karakter.

Alle types wijn worden gemaakt van de riesling: stille wijnen van droog tot zeer zoet, maar ook mousserende wijnen. Naargelang van de bodem, het klimaat en de productiewijze neemt ze de meest diverse vermommingen aan.

Maar kenmerkend is de balans zuur/alcohol: bij riesling primeren de zuren op de alcohol. En goede rieslings hebben altijd een soort vettige textuur alsof je olie op de tong neemt.

In vroegere tijden spraken wijnliefhebbers vol lof over haar ‘typische’ petroleumgeur, maar dat wordt meer en meer als een fout aanzien, ten gevolge van een zwavelgebrek waaronder de druif lijdt in magere bodems.

De Duitse Bereiche

Wijnbouwkundig gezien is Duitsland opgedeeld in een dertiental ‘Bereiche’, grote productiezones waar vaak nog verschillende individuele streken te onderscheiden vallen. Alle Bereiche produceren riesling, al loopt die productie van piepklein tot overweldigend. We beginnen onze ronde in het westelijke gedeelte van Duitsland, vervolgens nemen we de oostelijke en noordelijke delen onder de loep, en we eindigen in het zuiden.

Westelijk Duitsland

West-Duitsland heeft misschien niet het alleenrecht op de productie van grote rieslingwijn, maar vriend en vijand zijn het erover eens dat deze regio de beste riesling ter wereld maakt.

De Mosel en de Mittelrhein

Vroeger heette het gebied van de Mosel ‘Mosel – Saar – Ruwer’. Elk van de drie subregio’s heeft een identiteit en ik vond die van de Saar vaak de fijnste.

Maar goed, de wijnen van de Mosel behoren tot de meest fijne en geschakeerde rieslings ter wereld. De aroma’s zijn vaak tropisch met ananas, lychee of mango. Daarnaast zijn ze floraal met allerhande bloemen en ook een indruk van thee. In de klassieke stijl zijn ze soms wat zoet, maar de modernere stijl is droog.

Iets krachtiger zijn de wijnen uit de Mittelrhein. Ze delen de finesse van de Moezelwijnen, maar paren dat met een tikje meer alcohol en doorgaans zijn ze ook wat droger.

Van de Rheigau, de Nahe, tot Rheinhessen en de Pfalz

Meer naar het zuiden verandert de stijl van de wijnen. Van de frêle moezelstijl evolueren we naar sterkere en krachtiger wijntypes. Hier ligt ook de heimat van de late-oogstwijnen, bekend om hun erg honingachtige en finesserijke expressie. Ze behoren terecht tot de meest gezochte wijnen ter wereld.

In die zoete wijnen onderscheid je twee stijlen:

  • de ijswijnstijl, waarbij de druiven bevriezen en de zoetheid dus een gevolg is van een puur fysisch proces. Het persen van bevroren druiven levert namelijk het sap op waar bijna geen water in voorkomt. De smaak van de wijn verandert, maar doorgaans eerder oppervlakkig met meer concentratie en de neiging naar tropisch fruit of confituur.
  • de botrytisstijl waarbij een schimmel de druiven laat indrogen en de zoetheid van het sap dus een gevolg is van een biologisch proces. De organismen die dit proces veroorzaken, hebben een diepgaande invloed op de smaak van de wijn. Je krijgt smaken van acaciahoning, kweepeer, en sinaasappelzeste.

De noordelijke en oostelijke productiegebieden

Een viertal wijnbouwregio’s kun je rekenen tot de noordelijke en oostelijke gebieden: Sachsen en Saale-Unstrut, beide gebieden de enige die tot het vroegere Oost-Duitsland behoren, en Franken en de Hessische Bergstrasse.

Sachsen en Saale-Unstrut delen een communistisch verleden. Het recht werd hen ontzegd om wijn te maken, behalve wanneer ze hun druiven zouden aanleveren aan een coöperatie. Er is nauwelijks 130 hectare riesling aangeplant en de specialiteit is, hoe kan het ook anders gezien de noordelijke ligging, Sekt.

Ook de Hessische Bergstrasse is naar verhouding piepklein met minder dan 200 hectare rieslingaanplant. Merkwaardig genoeg is een deel van de bodem graniet, en daar houdt de riesling van. Door de uiterst beperkte productiehoeveelheden zijn de wijnen uit deze streken bij ons amper te bemachtigen.

Franken is zeker de meest bekende regio uit dit deel van Duitsland. Het is ook de koppigste regio met tal van lokale gebruiken. Denk maar aan de speciale fles, de bocksbeutel, die amper stapelbaar is wegens haar platte en ovale vorm.

Maar wijnkundig gezien heeft Franken een voetje voor omdat de streek altijd erg droge wijnen geproduceerd heeft, een wijnstijl die het goed doet in onze streken. Toch is de Frankische wijn nog altijd zeer bijzonder. Een ontdekking meer dan waard.

Het zuiden

Twee grote wijngebieden liggen in Zuid-Duitsland: Baden en Württemberg.

Baden

De uitgestrekte wijnregio van Baden telt niet minder dan 9 aparte wijngebieden, die enorme verschillen tonen in druiven, terroir, klimaat, bereidingswijze.

Niet minder dan 15% van het totale Duitse wijnareaal ligt in dit zuidelijke gebied en maar liefst 1.000 hectare is gewijd aan riesling, die ter plekke ‘klingelberger’ genoemd wordt. De Badische stijl wordt gekenmerkt door de lijfspreuk van de Badener wijnbouwers: ‘Baden, verwend door de zon’.

Die Badische zon geeft een rieslingstijl die tropisch is, zeer rijp en voor sommigen niet typisch. Maar uit eigen ervaring weet ik dat ook die rieslings erg houdbaar zijn én lekker.

Württemberg

Maar liefst 9% van het rieslingareaal is deze relatief onbekende wijnstreek in feite enorm groot. Twee soorten bodems domineren de wijngaarden: een kalkachtige, die een finesserijke rieslingstijl oplevert, en een zwaardere grond met mergel die een stoerdere en rijkere stijl van wijn.

Kortom

Riesling is dé druif van Duitsland, omdat er nergens ter wereld een grotere wijn van riesling gemaakt wordt, maar ook en zeker omdat er nergens een grotere variatie aan rieslingwijnen te vinden valt.

Dit is een ‘lang’ artikel met 750 woorden of meer. Ideaal om een hoofdthema van uw website in te leiden. Of om een bijzondere editie van uw nieuwsbrief mee te beginnen. Interesse om dit artikel te kopen?